Gece Çalışması ve Gece Mesaisi: 7,5 Saat Kuralı, Gece Zammı ve Ücret

Gece çalışması saat kaçta başlar?

Kanuna göre gece, en geç saat 20.00'de başlayan, en erken 06.00'ya kadar süren ve her hâlde en fazla 11 saat olan dönemdir (md. 69). Çalışma süresinin yarısından fazlası bu döneme denk gelen posta gece postası sayılır.

Gece çalışmasında temel kurallar

• Gece çalışması en çok 7,5 saattir. Turizm, özel güvenlik ve sağlık hizmetlerinde işçinin yazılı onayıyla bu süre aşılabilir (md. 69).
• Gece çalıştırılacak işçi işe başlamadan önce ve gece çalıştığı sürece en geç iki yılda bir sağlık muayenesinden geçirilir (md. 69).
• Gece ve gündüz postaları olan işlerde işçiler haftalık sırayla gece ve gündüz postalarında çalıştırılır (md. 69).
• Postası değiştirilen işçi kesintisiz en az 11 saat dinlendirilmeden diğer postada çalıştırılamaz.
• Sanayi işlerinde 18 yaşından küçük işçiler gece çalıştırılamaz (md. 73). Gebe olduğu sağlık raporuyla belgelenen kadın işçi doğuma kadar, emziren işçi doğumdan sonra bir yıl gece postasında çalıştırılamaz.

Gece zammı zorunlu mu?

Hayır. İş Kanunu gece çalışması için ayrı bir zam öngörmez; gece zammı iş sözleşmesi, işyeri yönetmeliği ya da toplu iş sözleşmesiyle belirlenir. Sözleşmede gece zammı varsa gece döneminde çalışılan her saat için o oranda ek ödeme yapılır.

Örnek: 33.000 TL brüt ücretli personelin sözleşmesinde %10 gece zammı var. Saatlik ücret 33.000 ÷ 225 = 146,67 TL, gece saati başına ek ödeme 14,67 TL'dir. Ayda 20 gece postasında 7,5'er saat (150 saat) çalışırsa 2.200 TL gece zammı alır.

Gece mesaisi (fazla mesai) nasıl hesaplanır?

Gece çalışması 7,5 saatle sınırlı olduğundan gece postasında kural olarak fazla mesai yaptırılmaz; zorunlu ve olağanüstü nedenlerle yapılan çalışmalar (md. 42, 43) istisnadır. Gece 7,5 saati aşan ya da haftalık 45 saati aşan bir çalışma yapılmışsa, aşan her saat için saatlik ücretin 1,5 katı ödenir. Hesap için aşağıdaki aracı kullanabilirsiniz.

Gece postalarını PDKS ile izlemek

Personelix PDKS'de "geceye sarkan vardiya" tanımlanır; 22.00'de başlayıp 06.00'da biten postanın çıkışı ertesi sabah doğru güne yazılır, çalışma iki güne bölünmez. Yasal Uyum Denetimi raporu 7,5 saati aşan gece çalışmasını, iki iş günü arasında 11 saatlik dinlenme bırakılmayan günleri ve eksik ara dinlenmeyi gün gün listeler.

Kaynaklar

• 4857 sayılı İş Kanunu md. 42, 43, 69, 73
• Postalar Hâlinde İşçi Çalıştırılarak Yürütülen İşlerde Çalışmalara İlişkin Özel Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik
• Kadın Çalışanların Gece Postalarında Çalıştırılma Koşulları Hakkında Yönetmelik

Tutarlar ve kurallar 5 Kasım 2026 tarihindeki mevzuata göre Personelix ekibince kontrol edilmiştir; mevzuat değiştikçe güncellenir.